SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA DRONLARDAN FOYDALANISH: OBYEKTLARNI ANIQLASH VA AVTOMATIK KUZATUV TIZIMLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: sun’iy intellekt, dron, uchuvchisiz uchish apparati, obyektlarni aniqlash, avtomatik kuzatuv, kompyuter ko‘rishi, chuqur o‘rganish, YOLO, monitoring, real vaqt rejimi.Abstract
Annotatsiya. Mazkur maqolada sun’iy intellekt texnologiyalari bilan integratsiyalashgan dron tizimlarining obyektlarni aniqlash, tasniflash va avtomatik kuzatish imkoniyatlari tahlil qilinadi. Dronlarga o‘rnatilgan optik va boshqa sensorlardan olinadigan tasvirlarni chuqur o‘rganish algoritmlari yordamida qayta ishlash natijasida transport vositalari, odamlar, qishloq xo‘jaligi obyektlari, infratuzilma elementlari va boshqa nishonlarni real vaqt rejimida aniqlash imkoniyati shakllanmoqda. Tadqiqotda 2024–2026-yillarda e’lon qilingan ilmiy maqolalar, tizimli sharhlar hamda O‘zbekistonda dron va sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanishga oid rasmiy manbalar tahlil qilindi. Natijalar YOLO oilasiga mansub bir bosqichli detektorlar tezkor aniqlash vazifalarida keng qo‘llanayotganini, biroq kichik obyektlar, murakkab fon, yoritilishning o‘zgarishi, hisoblash resurslarining cheklanganligi va aloqa barqarorligi hali ham asosiy muammolar bo‘lib qolayotganini ko‘rsatdi. O‘zbekiston tajribasida aerofototasvirlar asosida obyektlarni aniqlash, yer va suv resurslarini monitoring qilish, qishloq xo‘jaligi va favqulodda vaziyatlarda dronlardan foydalanishga oid amaliy loyihalar shakllanayotganligi aniqlandi. Sun’iy intellekt va dron integratsiyasi monitoring tizimlarini oddiy kuzatuv vositasidan mustaqil tahlil va qaror qabul qilishga yaqinlashuvchi intellektual platformaga aylantirishi asoslandi.